FIFA 18

Borderline Persoonlijkheidsstoornis: De Kenmerken

borderline

Wat is borderline persoonlijkheidsstoornis? Aan welke criteria moet men voldoen om de diagnose te krijgen en wat zijn enkele kenmerken van deze stoornis?

Wat is borderline persoonlijkheidsstoornis?

Borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) is een persoonlijkheidsstoornis die wordt gekenmerkt door instabiliteit in interpersoonlijke relaties, zelfbeeld en affect. Daarnaast ontstaat in de vroege volwassenheid impulsief gedrag. Iemand met BPS heeft een (vaak ongegronde) angst om afgewezen te worden wat leidt tot een radicale verandering in gedrag, zelfbeeld en affect.

 

Prevalentie

De schatting is dat tussen de 1,6% en de 5,9% van de populatie lijdt aan BPS. De symptomen van BPS worden minder met de leeftijd, dus verwacht wordt dat het aantal mensen die zou voldoen aan de diagnose minder wordt met de jaren. De diagnose wordt voornamelijk bij vrouwen gesteld (75%).

 

Diagnostische criteria volgens de DSM-V:

Een aanhoudend patroon van instabiliteit van interpersoonlijke relaties, zelfbeeld en affect wat herkenbaar wordt in impulsief gedrag dat zich begint te manifesteren in de vroeg volwassenheid en aanwezig is in verschillende contexten, zoals aangegeven in vijf of meer van de volgende punten:

  1. Verwoede pogingen om echte of ingebeelde situaties waarbij iemand de persoon in de steek zal laten te vermijden (separatieangst/verlatingsangst)
  2. Een patroon van instabiele en intense interpersoonlijke relaties gekarakteriseerd door wisselend extreme idealisatie en devaluatie
  3. Identiteitsverstoring: duidelijke en continue aanwezigheid van een instabiel zelfbeeld of gevoel van eigen identiteit.
  4. Impulsiviteit in ten minste twee gebieden die mogelijk zelfbeschadigend kunnen zijn (bijvoorbeeld: overmatig geld uitgeven, seks, middelenmisbruik, roekeloos rijden en overeten)
  5. Terugkerend suïcidaal gedrag, zelfmoordpogingen of dreigen met zelfmoord of automutilatie
  6. Instabiliteit in de affectregulatie door duidelijk aanwezige reactiviteit van de stemming (bijvoorbeeld: intense periode van dysforie, irritatie of angst die uren of zelfs dagen kunnen duren)
  7. Chronisch gevoel van leegte
  8. Ongepaste intense woede of moeite met het controleren van de woede
  9. Kortstondige stressgerelateerde paranoïde gedachten of ernstige dissociatieve symptomen

 

Ontwikkeling van de stoornis

Er zijn veel mogelijke risicofactoren gevonden voor BPS. Er zijn sterke aanwijzingen dat er een genetische factor aanwezig is. Ook als familieleden lijden aan een middelenmisbruikstoornis, antisociale persoonlijkheidsstoornis en depressieve of bipolaire stoornissen is de kans op de ontwikkeling van BPS groter. De omgevingsfactoren die bijdragen aan de ontwikkeling van de stoornis zijn: traumatische ervaring tijdens de kindertijd, seksueel misbruik, gescheiden worden van de ouders en ouders die een zwak karakter werd verweten.

De diagnose BPS gaat vaak (rond de 80%) samen met de diagnose angststoornis, stemmingsstoornis of middelenmisbruik.

Onderzoek toont aan dat met therapie en/of met de jaren de symptomen van de stoornis afnemen waarna veel mensen met de diagnose niet meer voldoen aan de definitie van BPS. Er is in de meeste gevallen nog wel sprake van aanwezige symptomen die behoren bij BPS, maar voldoen niet meer aan de diagnose.

 

Bronnen:

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: Author.

Bandelow, B., Krause, J., Wedekind, D., Brooks, A., Hajak, G. & Rüther, E. (2005). Early traumatic life events, parental attitudes, family history, and birth risk factors in patients with borderline personality disorder and healthy controls. Psychiatry Research, 134(2), 169-179.

Tomko, R.L., Trull, T.J., Wood, P.K. & Sher, K.J. (2014). Characteristics of Borderline Personality Disorder in a Community Sample: Comorbidity, Treatment Utilization, and General Functioning. Journal of Personality Disorders, 28(5), 734-750.